Vai trò của việc kết nối nhà trường và doanh nghiệp

 Vai trò của việc kết nối nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nhằm giải quyết việc làm

Việc kết nối chặt chẽ giữa nhà trường (các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp) và doanh nghiệp là một trong những giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời giảm thiểu tình trạng thất nghiệp sau tốt nghiệp – một vấn đề phổ biến ở Việt Nam, đặc biệt với sinh viên đại học và cao đẳng.

Thực trạng và vấn đề cần giải quyết

Ở Việt Nam, mặc dù số lượng sinh viên tốt nghiệp hàng năm lớn, nhưng tỷ lệ thất nghiệp hoặc làm việc không đúng chuyên môn vẫn cao. Nguyên nhân chính bao gồm:

• Chương trình đào tạo thiếu tính thực tiễn, chưa sát với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
• Sinh viên thiếu kỹ năng mềm, kỹ năng nghề nghiệp chuyên sâu và kinh nghiệm thực hành.
• Khoảng cách giữa "cung" (nguồn nhân lực từ nhà trường) và "cầu" (nhu cầu tuyển dụng từ doanh nghiệp) dẫn đến tình trạng doanh nghiệp phải đào tạo lại nhân viên mới, trong khi nhiều cử nhân khó tìm việc phù hợp.

Việc kết nối nhà trường – doanh nghiệp giúp thu hẹp khoảng cách này, biến đào tạo thành quá trình đồng kiến tạo (co-creation) giữa hai bên, đảm bảo đầu ra đáp ứng đúng yêu cầu thực tế.

Vai trò chính của sự kết nối này

1. Xây dựng và cập nhật chương trình đào tạo thực tiễn Doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào việc xác định chuẩn đầu ra, thiết kế chương trình học, xây dựng học phần thực hành và đánh giá kết quả đào tạo. Điều này đảm bảo nội dung đào tạo phù hợp với công nghệ mới, quy trình sản xuất hiện đại và nhu cầu thị trường lao động (ví dụ: chuyển đổi số, kinh tế xanh, công nghệ cao).
2. Tăng cường thực hành và trải nghiệm thực tế cho sinh viên Các hình thức hợp tác phổ biến bao gồm:
   • Thực tập, học kỳ doanh nghiệp (on-the-job training).
   • Thực tập có lương hoặc mô hình "đào tạo – thực tập – tuyển dụng".
   • Xây dựng phòng thí nghiệm, xưởng thực hành chung do doanh nghiệp tài trợ thiết bị, phần mềm. Sinh viên tiếp cận môi trường làm việc thực tế sớm, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng, từ đó tăng cơ hội việc làm ngay sau tốt nghiệp.
3. Giải quyết trực tiếp việc làm sau đào tạo Nhiều mô hình hợp tác đảm bảo tỷ lệ việc làm cao:
   • Một số trường đạt 80-90% sinh viên có việc làm tại chính doanh nghiệp đối tác (ví dụ: Trường Cao đẳng Kỹ nghệ Dung Quất với Doosan Vina; Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế với THACO).
   • Doanh nghiệp tham gia tuyển dụng sớm, tổ chức ngày hội việc làm, hướng nghiệp, giúp giảm thất nghiệp và làm việc không đúng chuyên ngành.
4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và lợi ích đôi bên
   • Đối với nhà trường: Cải thiện uy tín, tăng tính thực tiễn đào tạo, thu hút sinh viên và nguồn lực từ doanh nghiệp.
   • Đối với doanh nghiệp: Tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao, giảm chi phí tuyển dụng và đào tạo lại, đồng thời tham gia nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ.
   • Đối với xã hội: Phát triển lực lượng lao động thích ứng với cách mạng công nghiệp 4.0, kinh tế số, góp phần vào tăng trưởng kinh tế và giảm thất nghiệp thanh niên.

Một số mô hình và ví dụ thành công ở Việt Nam

• Mô hình "học kỳ doanh nghiệp": Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế hợp tác với THACO – sinh viên học lý thuyết tại trường, thực hành tại doanh nghiệp.
• Mô hình liên kết đào tạo – thực tập có lương: Trường Cao đẳng Công nghiệp Việt Đức – Thái Nguyên.
• Hợp tác chiến lược dài hạn: Đại học Quốc gia TP.HCM với các doanh nghiệp lớn, thực hiện hàng trăm dự án nghiên cứu, cung cấp 20.000 cử nhân/năm cho thị trường lao động miền Nam.
• Mô hình đào tạo kép (dual training): Áp dụng từ kinh nghiệm Đức, Nhật Bản, được nhiều trường nghề Việt Nam vận dụng để tăng hiệu quả.

Giải pháp thúc đẩy kết nối

Để phát huy vai trò này, cần:

• Hoàn thiện chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia (ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính).
• Xây dựng cơ chế pháp lý rõ ràng cho hợp tác bền vững.
• Phát triển hệ thống thông tin kết nối cung – cầu lao động.
• Tăng cường vai trò của nhà nước trong làm cầu nối (hội nghị, diễn đàn "ba nhà": nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp).

Tóm lại, kết nối nhà trường và doanh nghiệp không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là chiến lược quốc gia để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, giải quyết hiệu quả bài toán việc làm, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.