10 điểm khác nhau giữa lương tháng và lương theo giờ

 

10 điểm khác nhau giữa lương tháng và lương theo giờ

Trong hệ thống tiền lương theo Bộ luật Lao động Việt Nam, lương tháng (lương cố định theo tháng) và lương theo giờ là hai hình thức trả lương phổ biến, thuộc nhóm lương theo thời gian. Cả hai đều dựa trên thời gian làm việc nhưng khác biệt rõ rệt về cách tính, kỳ hạn trả, mức độ ổn định, quyền lợi liên quan và phù hợp với từng loại công việc. Việc hiểu rõ 10 điểm khác nhau dưới đây giúp người lao động đàm phán hợp đồng phù hợp, lập kế hoạch tài chính tốt hơn và doanh nghiệp áp dụng đúng quy định pháp luật.

1. Bản chất và cách xác định mức lương

Lương tháng là mức tiền cố định được thỏa thuận cho một tháng làm việc đầy đủ, thường ghi rõ trong hợp đồng lao động, thang lương hoặc bảng lương của doanh nghiệp. Mức này không thay đổi dù số ngày làm việc thực tế trong tháng có chênh lệch (ví dụ: tháng 28 ngày hay 31 ngày). Lương theo giờ là mức tiền trả cho mỗi giờ làm việc thực tế, được xác định trực tiếp hoặc quy đổi từ lương ngày/tháng/tuần. Theo quy định, nếu hợp đồng thỏa thuận lương theo tháng thì lương giờ được tính bằng lương ngày chia cho số giờ làm việc bình thường trong ngày.

2. Cơ sở tính toán

Lương tháng được tính dựa trên thỏa thuận cố định giữa hai bên, thường là mức lương cơ bản + phụ cấp cố định, không phụ thuộc trực tiếp vào số giờ làm việc hàng ngày (miễn là làm đủ thời gian quy định). Lương theo giờ được tính tỷ lệ thuận với số giờ làm việc thực tế: lương giờ = lương ngày / số giờ làm việc bình thường (thường 8 giờ/ngày theo quy định). Nếu làm ít giờ hơn, lương giảm tương ứng; làm nhiều giờ hơn (trong giới hạn pháp luật) thì lương tăng.

3. Kỳ hạn và tần suất trả lương

Người lao động hưởng lương tháng được trả ít nhất một tháng một lần hoặc nửa tháng một lần, thời điểm trả do hai bên thỏa thuận nhưng phải có tính chu kỳ cố định (ví dụ: ngày 5 hoặc 25 hàng tháng). Với lương theo giờ, người lao động được trả sau mỗi giờ làm việc, hoặc gộp lại theo thỏa thuận nhưng không quá 15 ngày một lần. Điều này làm lương theo giờ linh hoạt hơn về thời gian nhận tiền, phù hợp với công việc ngắn hạn hoặc thời vụ.

4. Mức độ ổn định thu nhập

Lương tháng mang lại thu nhập ổn định hàng tháng, dù tháng đó có ngày lễ, nghỉ phép hoặc số ngày làm việc ít hơn. Người lao động dễ lập kế hoạch chi tiêu vì biết trước số tiền nhận được. Lương theo giờ biến động theo số giờ làm việc thực tế, thu nhập có thể cao hơn nếu làm nhiều giờ, nhưng cũng dễ giảm nếu ít việc, nghỉ không lương hoặc thời tiết xấu (đặc biệt với công việc ngoài trời). Thu nhập theo giờ kém ổn định hơn, đòi hỏi người lao động phải chủ động quản lý thời gian.

5. Phù hợp với loại hình công việc

Lương tháng thường áp dụng cho công việc văn phòng, hành chính, sản xuất cố định, nơi người lao động làm việc theo giờ hành chính quy định, có địa điểm và thời gian cố định. Lương theo giờ phù hợp hơn với công việc linh hoạt, thời vụ, bán thời gian, dịch vụ như phục vụ nhà hàng, giao hàng, gia sư, freelancer, hoặc lao động thời vụ trong sản xuất theo đơn hàng. Doanh nghiệp thường chọn lương theo giờ để kiểm soát chi phí khi nhu cầu lao động biến động.

6. Cách tính làm thêm giờ và tăng ca

Với lương tháng, tiền làm thêm giờ được tính dựa trên lương tháng quy đổi ra giờ (lương tháng / số giờ làm việc bình thường trong tháng), sau đó nhân hệ số tăng ca (150%, 200%, 300% tùy trường hợp). Lương theo giờ đã là cơ sở trực tiếp để tính tăng ca: nếu làm thêm giờ, chỉ cần nhân hệ số tương ứng với mức lương giờ. Cách tính theo giờ đơn giản và minh bạch hơn khi có tăng ca thường xuyên.

7. Quyền lợi bảo hiểm xã hội và đóng góp

Cả hai hình thức đều là cơ sở để đóng BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc nếu hợp đồng từ 1 tháng trở lên. Tuy nhiên, lương tháng thường là mức cố định cao hơn, dẫn đến mức đóng bảo hiểm lớn hơn, quyền lợi lâu dài (hưu trí, ốm đau, thai sản) tốt hơn. Với lương theo giờ, nếu tổng thu nhập tháng thấp hoặc biến động, mức đóng bảo hiểm có thể thấp hơn, ảnh hưởng đến quyền lợi sau này. Doanh nghiệp phải đảm bảo mức lương giờ không thấp hơn mức lương tối thiểu giờ theo vùng.

8. Quản lý chấm công và theo dõi

Lương tháng thường chỉ cần chấm công đủ ngày (có nghỉ phép, nghỉ lễ hưởng lương), không cần ghi nhận chi tiết từng giờ. Quản lý dễ dàng hơn cho doanh nghiệp. Lương theo giờ đòi hỏi chấm công chi tiết từng giờ, theo dõi chính xác thời gian bắt đầu/kết thúc ca, nghỉ giữa giờ, dẫn đến phức tạp hơn trong quản lý, đặc biệt với lao động làm ca kíp hoặc từ xa.

9. Rủi ro và trách nhiệm của hai bên

Với lương tháng, người lao động có rủi ro thấp hơn về thu nhập (được trả đầy đủ nếu làm đủ thời gian), nhưng doanh nghiệp chịu rủi ro nếu nhân viên làm ít hiệu quả hơn. Lương theo giờ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí tốt hơn (chỉ trả cho giờ làm thực tế), nhưng người lao động chịu rủi ro thu nhập giảm nếu ít việc hoặc bị cắt ca. Người lao động theo giờ cần chủ động tìm ca làm để đảm bảo thu nhập.

10. Tính linh hoạt và khả năng điều chỉnh

Lương tháng ít linh hoạt, khó thay đổi đột ngột vì gắn với hợp đồng dài hạn, đòi hỏi thỏa thuận lại nếu điều chỉnh. Lương theo giờ linh hoạt cao, dễ điều chỉnh theo nhu cầu công việc, phù hợp với hợp đồng ngắn hạn hoặc thử việc. Doanh nghiệp có thể tăng/giảm giờ làm mà không cần sửa hợp đồng lớn, giúp thích ứng nhanh với biến động kinh doanh.

Kết luận

Lương tháng và lương theo giờ đều là hình thức trả lương theo thời gian hợp pháp, nhưng phục vụ mục đích khác nhau: lương tháng ưu tiên ổn định, lâu dài và quyền lợi bảo hiểm, phù hợp với lao động cố định; lương theo giờ ưu tiên linh hoạt, kiểm soát chi phí, lý tưởng cho công việc biến động hoặc bán thời gian. Người lao động cần cân nhắc loại hình công việc, nhu cầu tài chính và quyền lợi dài hạn khi đàm phán. Doanh nghiệp cũng nên áp dụng đúng quy định để tránh tranh chấp, đảm bảo minh bạch bảng lương và tính toán chính xác. Hiểu rõ 10 điểm khác biệt trên giúp cả hai bên xây dựng mối quan hệ lao động công bằng, bền vững hơn trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng đa dạng.